Gazze Küresel Sumud Filosu Aktivistleri İstanbul’a Ulaştı: İsrail’in İşkence İddiaları Gündemde

25 Mayıs 2026 itibarıyla, Akdeniz’in uluslararası sularında insani yardım ve abluka karşıtı misyon yürüten sivil girişimlere yönelik gerçekleştirilen askeri müdahaleler, küresel diplomasinin en sıcak başlığı haline geldi. Gazze Şeridi’ne yönelik uygulanan ablukayı kırmak ve bölgedeki insani krize dikkat çekmek amacıyla yola çıkan ancak İsrail donanması tarafından müdahale edilerek gözaltına alınan Gazze Küresel Sumud Filosu aktivistleri, yoğun diplomatik girişimlerin ardından İstanbul’a ulaştı. İstanbul Havalimanı’nda aileleri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve kalabalık bir vatandaş grubu tarafından gözyaşları ve sloganlarla karşılanan aktivistler, gözaltında tutuldukları süre boyunca maruz kaldıkları iddia edilen ağır hak ihlallerini kamuoyuyla paylaştı [1].

Aktivistlerin ulaştığı İstanbul, sadece bir kavuşma noktası değil, aynı zamanda İsrail güvenlik güçlerine yönelik “insanlık dışı muamele ve işkence” iddialarının uluslararası hukuk zeminine taşınacağı yeni bir sürecin de başlangıç merkezidir. Gözaltı süresince sistematik psikolojik baskı, fiziksel şiddet ve uykusuz bırakma gibi yöntemlerin uygulandığını öne süren uluslararası delegasyon üyeleri, yaşadıklarını “modern bir esaret kampı deneyimi” olarak tanımlıyor. Sivil toplum örgütleri ve insan hakları savunucuları iddiaların derhal tarafsız bir komisyon tarafından soruşturulmasını talep ederken, İsrail kanadı güvenlik gerekçelerini öne sürerek suçlamaları reddediyor. İşte Akdeniz’deki o gerilimli gecenin, gözaltı merkezlerindeki karanlık saatlerin ve İstanbul’a uzanan tahliye operasyonunun tüm detayları [1, 2].

Gazze Küresel Sumud Filosu Misyonu ve Akdeniz’deki Müdahale Gecesi

Filistin halkının kararlılık, direnç ve sebat anlamına gelen kadim kavramı “Sumud” ismini taşıyan filo, Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarından gelen doktorlar, hukukçular, gazeteciler ve parlamenterlerin katılımıyla organize edilmişti [3]. Temel amacı, Gazze limanına doğrudan ulaşarak tıbbi malzeme, bebek maması ve jeneratör gibi hayati insani yardım malzemelerini ulaştırarak ablukanın yasa dışılığını dünya gündemine taşımaktı [3, 4]. Ancak filo, uluslararası sularda seyrederken İsrail savaş gemileri tarafından kuşatıldı.

Aşağıdaki tablo, filonun amiral gemisinde bulunan delegasyon yapısını ve taşınan insani yardımın ana kalemlerini göstermektedir:

Görgü tanıklarının ve aktivistlerin ifadelerine göre, İsrail komandoları gece yarısı helikopterler ve zodyak botlarla gemiye indirme yaptı [1]. İletişim hatlarının elektronik harp yöntemleriyle kesilmesinin ardından, gemideki tüm aktivistler plastik kelepçelerle etkisiz hale getirilerek Aşdod Limanı’na, oradan da çöl bölgesindeki geçici gözaltı merkezlerine sevk edildi [1, 2].

Gözaltı Sürecindeki İşkence İddiaları: Aktivistlerin Tanık İfadeleri

İstanbul’a ayak basan delegasyon üyelerinin basın toplantısında dile getirdiği iddialar, uluslararası kamuoyunda infial yaratacak nitelikte. Aktivistler, gözaltında tutuldukları yaklaşık 96 saat boyunca sistematik bir şekilde hak ihlallerine maruz kaldıklarını öne sürüyor [2]. İsrail işkence iddiaları, sadece fiziksel şiddeti değil, aynı zamanda insan onurunu kırmaya yönelik psikolojik harp tekniklerini de kapsıyor.

İstanbul’a ulaşan aktivistlerin öne çıkardığı temel hak ihlali iddiaları şunlardır:

• Sürekli Kelepçe ve Stres Pozisyonları: Aktivistlerin ellerinin arkadan plastik kelepçelerle sıkıca bağlanarak saatlerce diz üstü çökmeye zorlanması ve hareket edenlerin darp edilmesi [2].
• Uyku ve Işık Deprivasyonu: Hücrelerde ışıkların 24 saat boyunca açık bırakılması, yüksek sesli askeri marşların dinletilmesi ve uyumaya çalışanların fiziksel olarak uyandırılması [2].
• Tıbbi Yardımın Engellenmesi: Kronik rahatsızlığı (diyabet, kalp yetmezliği) olan yaşlı delegelerin ilaçlarına el konulması ve revir taleplerinin reddedilmesi [2].
• Sözlü ve Psikolojik Taciz: Özellikle kadın aktivistlere ve Müslüman delegelere yönelik dini ve cinsiyetçi hakaretlerin sistematik olarak yapılması [2].

Gözaltından kurtulan İrlandalı eski milletvekili, “Bize terörist muamelesi yaptılar. Sadece Gazze’deki çocuklara ilaç götürmek istiyorduk. Yaşadığımız şey tam anlamıyla hukukun askıya alındığı bir işkence süreciydi” ifadelerini kullandı [2].

İsrail Makamlarının Güvenlik Tezleri ve Resmi Açıklamaları

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve İsrail Dışişleri Bakanlığı ise iddialara karşı tamamen farklı bir argüman sunuyor [1, 7]. Tel Aviv yönetimi tarafından yapılan resmi açıklamalarda, söz konusu filonun insani yardım taşımaktan ziyade, Hamas kontrolündeki Gazze Şeridi’ne yönelik uygulanan meşru deniz ablukasını delmek amacıyla kurulmuş “siyasi bir provokasyon” olduğu savunuldu [7].

İsrail tarafının resmi savunmasının temel sütunları şunlardır:

1. Abluka Meşruiyeti: Gazze’ye yönelik deniz ablukasının, silah ve mühimmat kaçakçılığını önlemek adına uluslararası hukuka (San Remo El Kitabı) uygun olarak yürütüldüğü iddiası [7].
2. Güvenlik Protokolleri: Gözaltına alınan kişilere yönelik hiçbir fiziki işkence yapılmadığı, uygulanan kelepçe ve arama prosedürlerinin “standart güvenlik protokolleri” olduğu savunması [7].
3. Yardım Koridoru Tezi: Yardımların engellenmediği, kargonun Aşdod Limanı üzerinden incelenerek kara yoluyla Gazze’ye gönderilmesinin teklif edildiği ancak aktivistlerin bunu reddettiği açıklaması [7].

İsrail makamları, bazı aktivistlerin askeri personele karşı fiziki direnç gösterdiğini ve müdahalenin bu nedenle sertleşmek zorunda kaldığını iddia ediyor.

Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirme: Savaş Suçu mu, Güvenlik Hakkı mı?

Gazze Küresel Sumud Filosu aktivistlerine yapılan müdahale, uluslararası hukukçuları ve deniz hukuku uzmanlarını da derin bir tartışmanın içine çekmiş durumda [4]. Birçok uluslararası hukukçu, müdahalenin kıyı devletinin karasuları dışında, yani “uluslararası sularda” (açık deniz) gerçekleşmiş olmasının açık bir hukuk ihlali olduğunu belirtiyor [4]. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre, açık denizlerde seyrüsefer serbestisi esastır ve korsanlık veya köle ticareti şüphesi dışındaki nedenlerle sivil gemilere müdahale edilmesi yasa dışıdır.

Ancak karşıt görüşü savunan bazı batılı hukukçular, San Remo El Kitabı’nın (San Remo Manual) silahlı çatışma hukukuna ilişkin hükümlerine atıfta bulunarak, abluka ilan eden bir devletin, ablukayı delmeye teşebbüs eden tarafsız devlet gemilerini açık denizde dahi durdurma ve el koyma hakkına sahip olduğunu iddia ediyor. Tartışmanın işkence iddiaları boyutu ise Cenevre Sözleşmeleri’nin ortak 3. maddesi ve İşkenceye Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi kapsamında ele alınıyor. Uzmanlar, gözaltındaki kişilere uygulanan muamelelerin kanıtlanması durumunda bunun doğrudan “savaş suçu” kapsamına gireceğini vurgulamaktadır.

Türkiye’nin Diplomatik Rolü ve İstanbul Havalimanı’ndaki Karşılama

Türkiye, krizin ilk anından itibaren çok boyutlu bir insani diplomasi trafiği yürüttü. Dışişleri Bakanlığı, İsrail nezdinde girişimlerde bulunarak Türk vatandaşlarının ve diğer uluslararası aktivistlerin can güvenliğinin sağlanmasını ve derhal serbest bırakılmasını talep etti [1]. Ankara’nın kararlı duruşu ve diğer katılımcı ülkelerin diplomatik baskıları neticesinde, aktivistler sınır dışı edilerek İstanbul’a giden uçaklara bindirildi [1].

İstanbul Havalimanı’ndaki karşılama töreninde konuşan sivil toplum kuruluşu temsilcileri, bu müdahalenin insani yardımları durduramayacağını ilan etti [1]. Sivil toplum örgütleri, “Sumud ruhu, Akdeniz’in sularında boğulamaz. Biz Gazze’deki abluka tamamen kalkana kadar karadan ve denizden yollar aramaya devam edeceğiz” mesajını verdi. Türkiye’nin bu süreçte üstlendiği garantör ve koruyucu rol, uluslararası delegasyon üyeleri tarafından da takdirle karşılandı.

Gelecek Projeksiyonu: Adli Süreç ve Uluslararası Soruşturma Girişimleri

Aktivistlerin İstanbul’a güvenle ulaşmasının ardından, hukuki mücadele süreci de resmen başlıyor [4]. Delegasyonda yer alan uluslararası hukukçular, İsrail hükümeti ve müdahaleyi gerçekleştiren askeri yetkililer hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi nezdinde suç duyurusunda bulunmaya hazırlanıyor [4]. Ayrıca, Türkiye’deki mağdurlar için yerel mahkemelerde “evrensel yargı yetkisi” çerçevesinde tazminat ve ceza davaları açılması planlanıyor.

2026 yılının geri kalanında bu davanın, Türkiye-İsrail ilişkilerindeki kırılgan dengeleri daha da hassas hale getirmesi kaçınılmazdır. Sivil toplumun yürüttüğü bu insani yardım faaliyetleri, devletler arası diplomasinin sınırlarını zorlamaya ve küresel vicdanın sesi olmaya devam edecektir.

Sonuç: İnsani Yardımın Aşınmayan Gücü

Sonuç olarak, 25 Mayıs 2026 itibarıyla Gazze Küresel Sumud Filosu aktivistlerinin İstanbul’a ulaşması, Akdeniz’deki sivil direnişin son bulduğu anlamına gelmiyor [1]. Aksine, gözaltı sürecindeki işkence iddiaları, uluslararası toplumun vicdanında yeni bir uyanışı tetiklemiştir [2]. İsrail’in askeri müdahalesi ve hukuki savunmaları, insani yardımların engellenmesini meşrulaştırmaya yetmemektedir [7]. Yaşanan bu tarihi olay, dünyadaki sivil toplum örgütlerinin ve duyarlı bireylerin, baskı ve zorbalık karşısında “Sumud” yani sebat göstererek adaleti aramaya devam edeceğini bir kez daha kanıtlamıştır.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

1. Gazze Küresel Sumud Filosu’nun temel amacı neydi?
   Filonun amacı, Gazze Şeridi’ndeki sivil halka tıbbi malzeme ve temel ihtiyaç maddelerini ulaştırarak deniz ablukasının yasa dışılığını dünyaya göstermekti [3].
2. Aktivistler nerede ve nasıl gözaltına alındı?
   Aktivistler, uluslararası sularda seyrederken İsrail donanmasının düzenlediği askeri operasyonla gemilerine el konularak gözaltına alındı [1].
3. İsrail’e yöneltilen işkence iddiaları nelerdir?
   Gözaltı süresince plastik kelepçelerle uzun süre bekletilme, uykusuz bırakma, darp, ilaçlara el koyma ve psikolojik taciz iddiaları öne çıkmaktadır [2].
4. İsrail bu suçlamalara karşı ne diyor?
   İsrail, operasyonun meşru bir abluka koruması olduğunu, işkence yapılmadığını ve standart güvenlik protokollerinin uygulandığını savunmaktadır [7].
5. Açık denizde sivil gemilere müdahale edilmesi yasal mıdır?
   Uluslararası deniz hukukuna göre açık denizlerde seyrüsefer serbesttir; ancak abluka ilan eden devletler belirli koşullarda ablukayı delmeye çalışan tarafsız gemileri durdurma hakkı olduğunu iddia etmektedir [4].
6. Aktivistler Türkiye’ye nasıl getirildi?
   Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ve uluslararası ortakların yürüttüğü yoğun diplomatik müzakereler sonucu sınır dışı edilerek İstanbul’a tahliye edildiler [1].

Referanslar ve Kaynakça:

• [1] Gazze Küresel Sumud Filosu Delegasyonu Ortak Basın Açıklaması – İstanbul Havalimanı (25 Mayıs 2026)
• [2] Uluslararası İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) – Gözaltı Merkezleri İhlal Raporu (2026)
• [3] Küresel İnsani Yardım Girişimi (Sumud Flotilla) Resmi Web Portalı
• [4] Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS) ve San Remo El Kitabı İncelemeleri
• [5] T.C. Dışişleri Bakanlığı – Akdeniz’deki İnsani Yardım Faaliyetleri ve Vatandaşların Tahliyesi Açıklamaları
• [6] Amnesty International – Gözaltında Kötü Muamele ve Hak İhlalleri Bildirisi (2026)
• [7] İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve Dışişleri Bakanlığı Resmi Basın Ofisi Duyuruları

Bu makale 25 Mayıs 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.